• 1

    Rejsy

  • 2

    Regaty

  • 3

    Szkolenia

  • 4

    Wypoczynek pod żaglami

Copyright 2017 - Custom text here

 

Odbieranie prognoz pogody przy pomocy taniego odbiornika radiowego i laptopa.
Ile to wszystko kosztuje?
Niewiele i łatwo zmieści się w żeglarskim worku.

 

Komputer

Po latach panowania laptopów (notebooków) na rynku zaczęły pojawiać się ich mniejsze odmiany,
netbooki. Posiadają mniejszą moc obliczeniową od notebooków, zazwyczaj nie mają napędu
DVD/CD ani takiej ilości portów, złączy ani możliwości rozbudowy takich jak laptopy. Zaletą
natomiast jest ich wyjątkowo mały rozmiar, niewielki pobór prądu a co za tym idzie długa praca na
bateriach, zasilacz niewielkich rozmiarów, cicha praca i często dużo większa niezawodność w
porównaniu do laptopów, szczególnie w przypadku zastosowania dysków twardych typu SSD.
W takim przypadku bardzo często w netbooku nie ma żadnych ruchomych elementów. Ma to
znaczenie ze względu na częste awarie dysków twardych w jachtowych komputerach, czego
przyczyną są wstrząsy. Złącze USB netbooka często bywa wykorzystywane do współpracy z
urządzeniami GPS obsługiwanymi przez żeglarskie programy nawigacyjne. Złącze mikrofonowe
karty muzycznej często jest wykorzystywane do dekodowania cyfrowych sygnałów przesyłanych
drogą radiową. Wbudowana karta WiFi do łączności bezprzewodowej z AccessPointami
zapewniającymi dostęp do internetu w porcie albo w mieście. Młodzież lubi używać netbooka i
transmitera fm do odtwarzania muzyki poprzez jachtowe radia HiFi, oglądać filmy, zgrywać zdjęcia
z aparatów i telefonów. Ja sam często nagrywam netbookiem prognozy pogody z radia VHF. Na
dzień dzisiejszy cena nowego netbooka spełniającego te założenia to nie mniej niż 800 zł.

Na obrazku netbook eMachines eM350-21G16I z systemem operacyjnym windows xp home
i o przekątnej monitora 10.1‘’

Aktualnie ceny używanych notebooków nadających się do wykorzystania na jachcie
zaczynają się od około 300 zł

 

 

 

 

 

 

 


Na obrazku Dell latidude c400 procesor Intel Pentium m1200, HDD 20 GB, Ram 256 MB,
Windows XP, LCD 12 cali

Odbiornik radiowy

Pominąwszy przyjemność słuchania odległych stacji radiowych (na przykład pr I Polskiego Radia z
Warszawy na falach długich), odpowiednie radio zapewni nam aktualne i wiarygodne prognozy
pogody praktycznie w dowolnym miejscu na świecie. Radio powinno być wyposażone w możliwość odbioru transmisji jednowstęgowych USB (Upper Side Band - górna wstęga).
Większość dostępnych sygnałów nadawana jest w pasmach fal krótkich (typowo w
zakresie około 3 do 20 MHz). Przydatny może być również zakres fal długich (140-518kHz).
Najtaniej tego typu radia można zakupić przez internet, w sklepach internetowych, na aukcjach,
wyprzedażach. Koszt zakupu nowego radia, o wystarczających parametrach, chińskiej produkcji
(Tecsun, Degen, ...) to koszt około 300 zł.

 

 

 

 

 

 

Na obrazku odbiornik TECSUN PL-660, aktualnie dostępny przez sklep w witrynie ebay:
stores.ebay.com/Anon-Co

 

 

 

 

 

 

 

 

Na obrazku odbiornik sony ICF-SW7600.

 

Oprogramowanie

Istnieje wiele programów przeznaczonych do współpracy z tego typu odbiornikami na jachcie.
Chyba najbardziej popularny jest http://www.jvcomm.de/index_e.html
Ten program w wersji demo
(darmowej) wstawia do odebranych tekstów i obrazów wiersze zawierające reklamę.
Alternatywę
stanowi krótkofalarski http://f6cte.free.fr/index_anglais.htm Opis programu w języku polskim:
http://f6cte.free.fr/Multipsk4_pl.pdf
Wymaga on pewnej wprawy ale za to daje dużo lepsze efekty
i jest bardziej uniwersalny. Niestety jest przeznaczony także do nadawania co w przypadku
zastsowania samego odbiornika radiowego, utrudnia
orientację w programie. Wyspecjalizowanym
programem do odbioru transmisji navtex jest http://www.ndblist.info/navtex/YaNDsetup.exe
albo
http://www.frisnit.com/navtex/index.php
Wszystkie te programy prawidłowo działają na
komputerach z systemem operacyjnym windows xp i zapewniają dla jachtowych potrzeb
wystarczającą funkcjonalność w wersji darmowej.

Antena

Do odbioru sygnałów NAVTEX, RTTY, HFFAX, SYNOP/SHIP, ACARS wystarczy teleskopowa
antenka odbiornika lub druciana rozwijana antena będąca na wyposażeniu radia.
Można ją zawiesić na przykład pod salingiem na flaglince albo sporządzić odpowiednią antenę
pomiędzy topem masztu a pokładowymi podwięziami achtersztagu/achtersztagów.
Często na jachtach
spotyka się także odpowiednio izolowane achtersztagi pełniące funkcję anteny. W internecie można znaleźć wiele przepisów na wykonanie odpowiednich anten jachtowych.
Należy zwrócić uwagę na odpowiednie zabezpieczenie przeciwprzepięciowe takiej instalacji oraz odpowiednie jej ekranowanie i dostrojenie do używanych częstotliwości.

Zasilacze

Do zasilania omawianego radia TECSUN nadaje się standardowa samochodowa ładowarka do
telefonów komórkowych nokia.
Do notebooka/netbooka trzeba kupić odpowiedni samochodowy
zasilacz.
Ze względu na spory pobór mocy i nie całkiem sinusoidalny charakter generowanego napięcia
samochodowe przetwornice 12/240v nie bardzo sprawdzają się do zasilania w/w odbiorników
radiowych.
Nadają się jednak do ładowania baterii wewnątrz radia i laptopa poprzez standardowe
zasilacze tych urządzeń.

Kabel

Wskazany jest ekranowany kabel stereo zakończony po obu stronach męskimi złączami typu jack 3.5mm stereo. Większość przydatnych na jachcie sygnałów radiowych można jednak zdekodować nawet bez kabla, przy użyciu głośnika wbudowanego w odbiornik radiowy i mikrofonu wbudowanego w laptop. W przypadku odbiorników wyposażonych w tylko jedno wyjście audio daje to możliwość bieżącego odsłuchu dekodowanego sygnału. Jeżeli posiadamy odbiornik radiowy z tylko jednym wyjściem sygnału audio (TECSUN PL-660) i użyjemy go do połączenia kablem stereo z wejściem mikrofonowym laptopa, żeby słyszeć odbierany sygnał potrzebne będą jeszcze słuchawki podłączone poprzez trójnik do tego kabla audio. Dobrym zwyczajem jest, najpierw połączyć radio i komputer przy pomocy kabla audio a dopiero potem jedno i drugie włączyć. Może to zapobiec uszkodzeniu karty dźwiękowej w laptopie.

 

Przydatne na jachcie rodzaje transmisji

RTTY

http://pl.wikipedia.org/wiki/RTTY
Ze względu na zastosowaną częstotliwość, moc nadajników i rodzaj modulacji, transmisje RTTY mają zasięg globalny.W przypadku stacji komercyjnych są to informacje w formie tekstowej, zawierające ostrzeżenia nawigacyjne, prognozy pogody dla poszczególnych akwenów, ostrzeżenia sztormowe, raporty lodowe oraz aktualne meldunki ze stacji pogodowych umieszczonych na statkach i na lądzie.
Przykładowo: tutaj można znaleźć plan nadawania nadajników Deutscher Wetterdienst w Pinnenbergu:
link
Żeby odebrać sygnał RTTY na górnej wstędze (USB), częstotliwość odbioru należy zmniejszyć względem podawanej w planie o 1,36 KHz. Przykładowo: jeśli chcemy odbierać nadawany na częstotliwości 4583 KHz sygnał z Pinnenberga to na odbiorniku opisanym w tym artykule ustawimy częstotliwość 4582 KHz i przestawimy odbiornik na odbiór górnej wstęgi (USB).
Przykładowy dźwięk sygnału RTTY:

http://www.jvcomm.de/soundsamples/rtty_sw.wav

Żeby zdekodować taki sygnał proponuję na początek użyć programu jvcomm32.

W tym celu:

1. Łączymy kablem odbiornik radiowy z wejściem mikrofonowym laptopa
albo zbliżamy odbiornik do mikrofonu
laptopa.


2. Ustawiamy w odbiorniku odpowiednią częstotliwość, w razie potrzeby
podłączamy i zawieszamy antenę drucianą.


3. Uruchamiamy program JVCOMM32.
- Z menu ‘’Mode’’ wybieramy ‘’RTTY’’
- Z menu ‘’RTTY/NAVTEX’’ wybieramy ‘’Type’’ a następnie ‘’baudot 50/450’’

- Klikamy na przycisku ‘’AFC’’
- Regulujemy pokrętłem siły głosu odbiornika tak, żeby paskowy
wskaźnik sygnału w programie JVCOMM32 przybrał zielony kolor.
- Na wskaźniku spectrum powinniśmy widzieć jeden wąski pionowy
prążek nad napisem ‘’Mark’’ i drugi nad napisem ‘’Space’’

4. Jeżeli odbierany tekst jest nieczytelny:
- Poczekaj, być może program dopiero się dostraja.
- Upewnij się, że sygnał jest dobrej jakości.
- Sprawdź, czy zamiast górnej wstęgi nie używasz dolnej,
przełącz odpowiednio odbiornik, wciśnij w programie przycisk ‘’REV’’
- Być może trwa właśnie kodowana transmisja ze stacji meteo, z menu ‘’File’’
wybierz ‘’Open RTTY/NAVTEX message viewer’’ żeby ją odkodować.


Przykładowy teks RTTY odebrany i zdekodowany przy pomocy samego radioodbiornika i laptopa z programem.
http://jkmw-kotwica.pl/upload/rtty.txt

Film przedstawiający odbiór takiej transmisji
http://www.youtube.com/watch?v=DAfubQ1old4&feature=BF&playnext=1&list=QL&index=1
Do odbioru Transmisji RTTY nadaje się także drugi omawiany program - MULTIPSK ale wymaga on więcej uwagi niż JVCOMM32.

NAVTEX

Komunikaty meteorologiczne i ostrzegawcze dla żeglugi NAVTEX (główne częstotliwości 518 i 490 KHz USB) są nadawane w systemie SITOR-B pokrewnym do AMTOR-FEC. Zasięg nadajników NAVTEX nie przekracza 300 Nm. Mało kto wie o tym, że istnieje trzecia częstotliwość NAVTEX 4209,5 KHz USB. Zapewnia ona dużo większy zasięg. Najbardziej użyteczną częstotliwością odbioru komunikatów navtex jest 518 KHz, ze względu na to, że obowiązuje tam j. angielski. System kodowania komunikatów NAVTEX posiada funkcję korekcji błędów i między innymi z tego powodu słabej jakości transmisje nie będą odkodowywane. Odbiornik należy ustawić na częstotliwość 516 KHz USB.

Istnieje sformalizowany podział wiadomości NAVTEX ze względu na treść.

  • A - Navigational warnings
  • B - Meteorological warnings
  • C - Ice reports
  • D - Search and rescue information
  • E - Meteorological forecasts
  • F - Pilot service messages
  • G - Decca messages
  • H - Loran messages
  • I - Omega messages
  • J - Satnav messages
  • K - Other electronic navaid messages
  • L - Additional navigational messages
  • V - Special services
  • W - Special services (possible other languages use)
  • X - Special services
  • Y- Special services
  • Z - No message on hand (QRU)

Istnieje także podział na strefy nadawania i grafik nadawań w poszczególnych strefach.
http://dxinfocentre.com/navtex.htm

Żeby odebrać komunikaty navtex najłatwiej jest użyć tego programu
http://www.frisnit.com/cgi-bin/download.pl?file=navtex2.1.5

Ustawić odbiornik na częstotliwość 516 KHZ USB, odpowiednio podłączyć go do komputera z uruchomionym programem i czekać.

Przykładowa transmisja navtex:
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/9/93/Navtex_transmission_example.ogg

(Może warto uruchomić teraz program i odtworzyć ten plik audio żeby odczytać tekst.)

Aktualne komunikaty NAVTEX można obejrzeć tutaj:
http://weather.gmdss.org/I.html

albo tutaj:
http://www.sjofartsverket.se/sv/Infrastruktur-amp-Sjotrafik/Sjotrafikinformation/Navigationsvarningar/NAVTEX-testsida/

HfFax

Do odbioru tego typu sygnałów lepiej nadaje się program MULTIPSK.
Przed przystąpieniem do odbioru należy zapoznać się z częstotliwościami i czasem nadawania interesujących nas sygnałów.

http://www.nws.noaa.gov/om/marine/rfax.pdf

System faksymile jest stosowany w łącznościach profesjonalnych do transmisji map pogody (zarówno przez stacje naziemne jak i przez satelity meteorologiczne) i zdjęć prasowych chociaż w ostatnich czasach coraz szerzej praktykowana jest transmisja grafiki w postaci cyfrowej. Oprócz tego transmisja faksymile jest często używana przez krótkofalowców i na stosowanych w niej rozwiązaniach oparty został system telewizji wolnoobrazkowej SSTV. Częstotliwości czerni, bieli są identyczne jak w przypadku SSTV. Na początku obrazu nadawany jest tzw. sygnał APT (ang. automatic picture transmission) uruchamiający automatycznie urządzenia odbiorcze i informujący je o normie używanej przez stację nadawczą.

 

 

 

 

Ilustracja przedstawia sygnał HF-fax czyli faksymile nadawany na falach krótkich.

W zasadzie, żeby w programie MULTIPSK zdekodować sygnał HFFAX należy:

1. Podobnie jak w przypadku RTTY, prawidłowo podłączyć i dostroić do sygnału odbiornik.
2. Ustawić w odbiorniku siłę głosu tak, żeby wskaźnik ‘’level’’ pokazywał około 90%.
3. Kliknąć przycisk ‘’HFFAX.’’
4. Kliknąć prawy czerwony prążek na wskaźniku widma, jak na obrazku.
5. Jeżeli obraz ma odwrócone kolory oznacza to, że prawdopodobnie ustawiłeś w odbiorniku dolną wstęgę zamiast górnej, przestaw odbiornik lub kliknij opcję ‘’reverse’’.
6. Jeżeli obraz jest pochylony użyj przycisków ‘’slant’’.
7. Jeżeli obraz zaczyna się w połowie ekranu użyj przycisków ‘’shift’’.
8. Kiedy odbierzesz cały obraz kliknij symbol dyskietki żeby go zapisać.
9. żeby nie ustawiać za każdym razem przesunięcia ‘’shift’’ i nie czekać na początek transmisji,
przed odbiorem następnego obrazu kliknij przycisk ‘’synchro’’

Przykładowy dźwięk transmisji HFFAX:
http://www.jvcomm.de/soundsamples/hffax.wav

Przykładowy fax zdekodowany przy pomocy opisywanego tu sprzętu i oprogramowania:
http://obrazki.elektroda.pl/1288851900_1295544844.jpg

ACARS

Na jachcie, odbiór danych związanych z ruchem lotniczym, w zasadzie można potraktować jako ciekawostkę. Trochę kusi żeby posłuchać co mówią i jakie dane przekazują piloci, non stop kręcący się gdzieś nad naszymi głowami.
ACARS to system transmisji cyfrowej pozwalający wymieniać krótkie wiadomości tekstowe pomiędzy samolotami i stacjami naziemnymi, funkcjonujący za pośrednictwem fal radiowych.
Wiadomości ACARS mogą być własnymi wiadomościami załogi samolotu bądź odpowiedziami na żądania z ziemi. Komputery pokładowe zbierają dwa typy danych o samolocie: dane liczbowe (pozycja, czas, dane o pogodzie, parametry zespołów napędowych) oraz dane dyskretne, czyli zdarzenia (stan klap, wysunięcie podwozia, hamowanie). Te dane są przetwarzane do postaci krótkich wiadomości tekstowych i mogą być transmitowane przez system ACARS. Częstotliwość zasadniczego kanału transmisji radiowych wiadomości ACARS dla Europy to 131,725MHz.
Strona z oprogramowaniem do odbioru transmisji ACARS. http://www.qsl.net/g4hbt/cars.htm

Packet Radio

Rodzaj cyfrowej transmisji danych używany w krótkofalarstwie do konstruowania bezprzewodowych sieci komputerowych.
Sieci Packet Radio używają protokołu AX.25 przeznaczonego dla radioamatorów, wywodzącego się z protokołu X.25.
Packet radio jest niewątpliwie wynalazkiem dla radioamatorów al nie tylko, ponieważ pozwala na komunikowanie się ludzi w sposób bezpośredni metodą „komputer-komputer" lub pośredni, wykorzystując do tego węzły lub BBS-y, w których można pozostawić na przykład list lub uzyskać ograniczony dostęp do internetu.
Do używania Packet Radio niezbędny jest nadajnik radiowy. Wykaz węzłow packet radio: http://www.qsl.net/sp7moa/ax25/

To tylko kilka z wielu rodzajów transmisji cyfrowych, jakie można odebrać i rozkodować przy pomocy amatorskiego sprzętu. O ile używanie transmisji packetradio do łączności z przygodnymi węzłami BBS, odbieranie przy pomocy transmisji SSTV kolorowych obrazków, podsłuchiwanie transmisji nadawanych z samolotów i wierz kontrolnych możemy potraktować jako zabawę, o tyle profesjonalne komunikaty transmitowane przez navtex, rtty i hffax stanowią ważne żródło informacji dla kapitana morskiego jachtu.
Odbiór prognoz pogody przy pomocy odbiornika radiowego i komputera ma i tą przewagę, nad prognozami z internetu, że jest darmowy (dla przykładu: W Splicie znajduje się silny nadajnik navtex a roamingowe ceny dostępu do internetu przez GPRS w Chorwacji należą do najwyższych w Europie), odbieramy prognozy sprawdzone przez synoptyka (w odróżnieniu od plików grib czy numerycznych prognoz pogody). Na niektórych częstotliwościach nadajniki RTTY i HFFAX posiadają bardzo duży zasięg.
Może warto zainteresować się tym, co chcą nam przekazać.

A.